पित्ताशयाच्या कॅन्सरवर यशस्वी शस्त्रक्रिया: आजींना मिळाले नवीन आयुष्य
रुग्णाची माहिती:
आजी, वय साधारण ६५ वर्षे, फलटण (सातारा जिल्हा) येथील रहिवासी. साधारण मध्यमवर्गीय कुटुंबातील. घरातच राहणाऱ्या, घरकाम करणाऱ्या आजींना काही महिन्यांपासून पोटात दुखणे, भूक कमी होणे आणि डोळे व त्वचा पिवळी पडणे असे त्रास होत होते.
सुरुवातीचे त्रास आणि निदान:
आजींना सुरुवातीला खालील त्रास जाणवू लागले होते:
- पोटाच्या उजव्या बाजूला सतत दुखणे
- जेवण केल्यावर पोट जड वाटणे आणि भूक कमी होणे
- डोळे व त्वचा पिवळी पडणे (कावीळ)
- शरीराचे वजन कमी होत जाणे
- थकवा आणि अशक्तपणा जाणवणे
फलटणमधील डॉक्टरांनी तपासणी केल्यावर सोनोग्राफी, सीटी स्कॅन आणि रक्त तपासण्या केल्या. त्यानंतर आजींना पित्ताशयाचा कॅन्सर असल्याचे निदान झाले. हे ऐकून कुटुंबाला मोठा धक्का बसला.
पूर्वी घेतलेले उपचार:
निदान झाल्यानंतर आजींच्या कुटुंबाने अनेक ठिकाणी उपचार घेण्याचा प्रयत्न केला. जवळच्या दवाखान्यात उपचार सुरू केले, पण फार फरक पडला नाही. नंतर जिल्ह्यातील मोठ्या रुग्णालयात दाखल केले. तिथेही तपासण्या झाल्या, औषधे दिली गेली. पण डॉक्टरांनी सांगितले की या आजारावर फक्त शस्त्रक्रियाच एकमेव उपाय आहे. तेव्हाच खऱ्या अर्थाने पैशांची मोठी अडचण समोर आली.
पैशांची अडचण:
डॉक्टरांनी शस्त्रक्रियेसाठी साधारण २ ते ३ लाख रुपये खर्च येईल असे सांगितले. हे ऐकून कुटुंब हताश झाले. मध्यमवर्गीय कुटुंबासाठी एवढा पैसा एकत्र करणे खूप कठीण होते. पित्ताशयाच्या कॅन्सरच्या शस्त्रक्रियेसाठी एवढा मोठा खर्च सहन करणे त्यांच्या आर्थिक परिस्थितीत सोपे नव्हते. परंतु आजींचा जीव वाचवण्यासाठी काहीतरी करायचेच होते.
पुण्यात उपचारासाठी मार्गदर्शन:
फलटणमधील डॉक्टरांनी आजींना पुण्यात जाऊन तज्ज्ञ डॉक्टरांकडून शस्त्रक्रिया करण्याचा सल्ला दिला. त्यांनी सांगितले की पित्ताशयाच्या कॅन्सरसाठी पुण्यात चांगले तज्ज्ञ उपलब्ध आहेत आणि महात्मा फुले जनआरोग्य योजनेतून शस्त्रक्रियेचा खर्च खूप कमी होऊ शकतो. हे ऐकून कुटुंबाला थोडी आशा वाटली. त्यांनी ताबडतोब पुण्यातील तज्ज्ञ डॉक्टरांचा शोध सुरू केला.
डॉ. मनोज डोंगरे सरांशी संपर्क:
पुण्यातील Liver Transplant आणि Cancer Surgeon डॉ. मनोज डोंगरे यांच्याबद्दल माहिती मिळाल्यावर कुटुंबाने त्यांच्याशी संपर्क साधला. डॉक्टरांनी आजींची सर्व कागदपत्रे, रिपोर्ट्स बघितले आणि नीट तपासणी केली. त्यांनी कुटुंबाला सांगितले की शस्त्रक्रिया शक्य आहे आणि महात्मा फुले जनआरोग्य योजनेअंतर्गत शस्त्रक्रियेचा खर्च खूपच कमी होईल. हे ऐकून आजींच्या कुटुंबाला मोठा दिलासा मिळाला.
महात्मा फुले जनआरोग्य योजनेचा उपयोग:
महात्मा फुले जनआरोग्य योजना म्हणजे महाराष्ट्र सरकारची एक महत्त्वाची आरोग्य योजना आहे. या योजनेमुळे गरीब आणि मध्यमवर्गीय रुग्णांना मोठ्या शस्त्रक्रियांसाठी खूप कमी खर्च लागतो. या योजनेचे फायदे खालीलप्रमाणे आहेत:
- कॅन्सरसह अनेक मोठ्या आजारांच्या शस्त्रक्रियांसाठी खर्च खूप कमी होतो
- सरकारमान्य रुग्णालयांमध्ये हा लाभ घेता येतो
- रेशन कार्ड किंवा पिवळे/केशरी कार्ड असलेल्या कुटुंबांना प्राधान्य मिळते
- बाहेर लाखो रुपये लागणारी शस्त्रक्रिया या योजनेतून खूपच परवडणाऱ्या खर्चात होते
- रुग्णाला उत्तम दर्जाचे उपचार मिळतात, फक्त खर्च कमी होतो
आजींचे सर्व कागदपत्रे व्यवस्थित होते. त्यामुळे या योजनेचा लाभ घेणे शक्य झाले. डॉक्टरांनी योजनेचे सर्व सोपस्कार पूर्ण करण्यात मदत केली आणि शस्त्रक्रियेचा खर्च कुटुंबाला परवडेल एवढा कमी झाला.
यशस्वी शस्त्रक्रिया – शस्त्रक्रियेची प्रक्रिया:
पित्ताशयाच्या कॅन्सरची शस्त्रक्रिया ही एक गुंतागुंतीची प्रक्रिया आहे. याला ‘Radical Cholecystectomy’ असे म्हणतात. यात पित्ताशय काढण्याबरोबरच जवळचे काही यकृताचे भाग आणि लसिका ग्रंथी देखील काढल्या जातात जेणेकरून कॅन्सर पूर्णपणे काढला जावा.
शस्त्रक्रियेचे टप्पे:
- शस्त्रक्रियेपूर्वीची तयारी शस्त्रक्रियेपूर्वी रक्त तपासणी, छातीचा एक्स-रे, ECG आणि भूल देण्याच्या डॉक्टरांची तपासणी केली गेली. आजींचे हृदय आणि फुफ्फुसे व्यवस्थित असल्याचे तपासल्यानंतरच पुढे जाण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
- भूल देणे शस्त्रक्रियेच्या दिवशी आजींना पूर्ण भूल (General Anesthesia) दिली गेली. भूल तज्ज्ञांनी संपूर्ण शस्त्रक्रियेदरम्यान आजींवर बारकाईने लक्ष ठेवले.
- पित्ताशय काढणे (Radical Cholecystectomy) शस्त्रक्रियेत पित्ताशय पूर्णपणे काढले गेले. कॅन्सर जवळच्या भागात पसरलेला असल्यास यकृताचाही काही भाग काढला जातो. या शस्त्रक्रियेत डॉक्टरांनी अत्यंत कुशलतेने काम केले जेणेकरून कॅन्सरचे कुठलेही पेशी मागे राहू नयेत.
- लसिका ग्रंथी काढणे (Lymph Node Dissection) पित्ताशयाजवळच्या लसिका ग्रंथी काढल्या गेल्या. या ग्रंथींमध्ये कॅन्सर पसरतो का हे तपासण्यासाठी त्या प्रयोगशाळेत पाठवल्या गेल्या.
- जखम बंद करणे शस्त्रक्रिया यशस्वी झाल्यानंतर जखम नीट बंद करण्यात आली. शस्त्रक्रियेचा संपूर्ण वेळ साधारण ३ ते ४ तास होता.
डॉ. मनोज डोंगरे यांच्या अनुभवी हातांनी ही गुंतागुंतीची शस्त्रक्रिया यशस्वीपणे पूर्ण झाली. शस्त्रक्रियेदरम्यान कोणतीही गुंतागुंत झाली नाही.
शस्त्रक्रियेनंतरची काळजी:
शस्त्रक्रिया झाल्यानंतर आजींना ICU मध्ये ठेवण्यात आले. त्यांची सर्व देखरेख डॉक्टर आणि नर्सिंग स्टाफने केली. खालील गोष्टींची विशेष काळजी घेण्यात आली:
- शस्त्रक्रियेनंतर पहिले २४ तास ICU मध्ये ठेवण्यात आले
- वेदना कमी करण्यासाठी योग्य औषधे दिली गेली
- संसर्ग होऊ नये यासाठी प्रतिजैविक औषधे (Antibiotics) दिली गेली
- हळूहळू पाणी आणि मग हलके जेवण सुरू केले
- रोज जखमेची तपासणी करून ड्रेसिंग केले
- दुसऱ्या दिवसापासून हळू चालण्यास प्रोत्साहन दिले
- रक्त तपासणी करून शरीरातील सर्व क्रिया व्यवस्थित आहेत का ते तपासले
आजींची तब्येत दिवसेंदिवस सुधारत गेली. त्यांचे जेवण सुरू झाले आणि चालणे-बसणे सुरू झाले. हे सर्व पाहून डॉक्टरांना खूप समाधान वाटले.
डिस्चार्ज आणि सध्याची स्थिती:
शस्त्रक्रियेनंतर ७ ते ८ दिवसांत आजींची तब्येत बरी झाली. त्यांना रुग्णालयातून घरी जाण्याची परवानगी देण्यात आली. डिस्चार्जच्या वेळी आजींच्या चेहऱ्यावरचा आनंद पाहून सगळ्यांनाच खूप समाधान वाटले. डॉक्टरांनी त्यांना घरच्या काळजीबद्दल सूचना दिल्या:
- कमी तेलकट आणि सहज पचणारे जेवण करावे
- दिलेली औषधे वेळेवर घ्यावीत
- नियमित तपासणीसाठी दवाखान्यात यावे
- जड काम करणे टाळावे
- कोणतीही तक्रार असल्यास ताबडतोब डॉक्टरांशी संपर्क करावा
सध्या आजी घरी आहेत आणि त्यांची तब्येत हळूहळू सुधारत आहे. त्यांच्या कुटुंबाला खूप आनंद झाला आहे.
आजींचे मनोगत:
“मला वाटलं होतं की आता माझ्या आयुष्यात काही उरलं नाही. पैसे नव्हते, आजार मोठा होता. पण देवाने डॉक्टरांच्या रूपाने मदत पाठवली. सरकारी योजनेमुळे शस्त्रक्रियेचा खर्च खूपच कमी झाला आणि उपचार शक्य झाले. आता मी माझ्या घरी जात आहे, माझ्या नातवंडांना भेटण्यासाठी. डॉक्टरांचे आणि या योजनेचे मी आयुष्यभर आभार मानेन.”
निष्कर्ष:
ही केस स्टडी आपल्याला अनेक महत्त्वाच्या गोष्टी शिकवते:
- पित्ताशयाचा कॅन्सर असला तरी वेळेत योग्य उपचार घेतल्यास बरे होता येते
- महात्मा फुले जनआरोग्य योजनेमुळे मोठ्या शस्त्रक्रियांचा खर्च खूप कमी होतो
- पैशांची अडचण असली तरी सरकारी योजनांबद्दल माहिती घेणे महत्त्वाचे आहे
- तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आणि वेळेत उपचार सुरू करणे गरजेचे आहे
पित्ताशयाच्या कॅन्सरवर यशस्वी शस्त्रक्रिया शक्य आहे – फक्त वेळेत निदान, योग्य उपचार आणि योग्य योजनेची माहिती आवश्यक आहे.
जर तुमच्या ओळखीत कोणाला पित्ताशयाचा कॅन्सर, यकृताचा आजार किंवा तत्सम गंभीर आजार असेल, तर ताबडतोब तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. उशीर केल्यास आजार अधिक गंभीर होऊ शकतो आणि उपचाराचा खर्चही वाढतो.
आजच डॉ. मनोज डोंगरे सोबत भेटीची वेळ बुक करा आणि योग्य निदान व उपचार सुरू करा. पुण्यातील अनुभवी कॅन्सर सर्जन तुमच्यासाठी उपलब्ध आहेत. एक छोटा फोन तुमच्या कुटुंबाचे आयुष्य बदलू शकतो — आत्ताच कॉल करा +91 9881379573.