Lienorenal Shunt Surgery

शुभम, वय २० वर्षे, लातूर, महाराष्ट्र. वडील शेतकरी. साधी परिस्थिती. पण या तरुण मुलावर लहान वयातच खूप मोठ्या आजाराची वेळ आली. योग्य वेळी योग्य मदत मिळाली आणि त्याचे आयुष्य वाचले.

शुभमला बराच काळ पोटाशी संबंधित त्रास होत होते. हे त्रास साधे वाटत होते, पण आतमध्ये काहीतरी गंभीर चालू होते.

• अन्ननलिकेत (esophagus) वारंवार त्रास होणे
• किडनी (मूत्रपिंड) संबंधित समस्या जाणवणे
• लिव्हर (यकृत) मध्ये त्रास होत असल्याची लक्षणे
• पोटात दुखणे आणि सतत अस्वस्थपणा
• शरीर सतत थकलेले वाटणे

स्थानिक डॉक्टरांनी तपासणी केली, पण नक्की आजार काय आहे हे काही केल्या समजत नव्हते. त्यामुळे घरचे खूप काळजीत पडले होते. पुढील सखोल तपासणीसाठी शुभमला मुंबईला नेण्यात आले. तिथे तपासण्या केल्यानंतर समजले की पोटातील रक्तवाहिन्या फुटल्या आहेत. हे खूपच गंभीर होते.

पोटातील रक्तवाहिन्या फुटल्यामुळे फक्त लिव्हरवरच नाही, तर किडनी, पित्ताशय (gallbladder) आणि हृदय (heart) यांच्यावरही एकत्र परिणाम होत होता. म्हणजे एकाच वेळी अनेक अवयव धोक्यात होते. हे Portal Hypertension मुळे होत होते, ज्यात लिव्हरकडे जाणाऱ्या रक्तवाहिन्यांमध्ये दाब वाढतो आणि त्या फुटतात.

• लिव्हरवरील रक्तवाहिन्यांमध्ये खूप जास्त दाब
• किडनीवर वाईट परिणाम होणे
• पित्ताशयावर ताण येणे
• हृदयावरही परिणाम होण्याची शक्यता

डॉक्टरांनी सांगितले की Lienorenal Shunt Surgery केल्यावरच शुभम पूर्ण बरा होऊ शकतो. या शस्त्रक्रियेत प्लीहा (spleen) आणि किडनीच्या रक्तवाहिन्या एकत्र जोडल्या जातात. यामुळे रक्तप्रवाह योग्य होतो आणि लिव्हरवरील ताण कमी होतो. या ऑपरेशनचा खर्च सुमारे ५ ते ६ लाख रुपये सांगण्यात आला.

शुभमचे वडील शेतकरी. घरची परिस्थिती साधारण. ५ ते ६ लाख रुपये एकत्र करणे त्यांच्यासाठी खूपच कठीण होते. मुलाचे आयुष्य धोक्यात होते, पण पैशांसमोर हतबल व्हायची वेळ आली होती. अशा कठीण प्रसंगी त्यांनी मदत मिळवण्याचा प्रयत्न सुरू केला.

प्रयत्नांती डॉ. मनोज डोंगरे यांच्यापर्यंत संपर्क झाला. ते Liver Transplant आणि Cancer Surgery चे अनुभवी तज्ज्ञ आहेत. त्यांनी शुभमच्या संपूर्ण परिस्थितीचा आढावा घेतला — आजाराची माहिती, कागदपत्रे, सर्व रिपोर्ट समजून घेतले. आणि सांगितले, “पुण्यात या, आपण ऑपरेशन करून घेऊ.” हे ऐकताच कुटुंबाला खूप मोठा धीर आला.

डॉक्टरांनी सांगितल्यानंतर दुसऱ्याच दिवशी शुभम आणि त्याचे कुटुंब पुण्याला निघाले. मनात एकच विचार होता — मुलाला बरे करायचे.

• दुसऱ्याच दिवशी पुण्याला पोहोचणे
• त्याच दिवशी हॉस्पिटलमध्ये admission (भरती) झाले
• सर्व रिपोर्ट आणि तपासण्या पुन्हा एकदा नीट तपासल्या गेल्या
• शस्त्रक्रियेसाठी संपूर्ण वैद्यकीय टीम तयार झाली
• रुग्णाची ऑपरेशनपूर्व (pre-surgery) तयारी पूर्ण केली गेली

महात्मा फुले जनआरोग्य योजनेअंतर्गत (MJPJAY) शुभमसारख्या शेतकरी कुटुंबाला उपचाराचा खर्च सरकारकडून मिळवून देण्यात आला. त्यामुळे आर्थिक भार खूप कमी झाला आणि उपचार वेळेत सुरू होऊ शकले.

Admission झाल्यानंतर अवघ्या २ दिवसांत शस्त्रक्रिया करण्यात आली. डॉ. मनोज डोंगरे यांनी ही शस्त्रक्रिया अत्यंत कुशलतेने पार पाडली.

Lienorenal Shunt Surgery मध्ये प्लीहाची (spleen) मुख्य रक्तवाहिनी आणि डाव्या किडनीची (left renal vein) रक्तवाहिनी एकत्र जोडली जाते. यामुळे Portal System मधील जास्तीचे रक्त थेट systemic circulation मध्ये जाते आणि लिव्हरवरील दाब कमी होतो.

ऑपरेशन दरम्यान:

• अनुभवी सर्जन टीमने संपूर्ण शस्त्रक्रिया केली
• ऑपरेशन यशस्वी झाले, कोणतीही मोठी गुंतागुंत निर्माण झाली नाही
• रुग्णाची स्थिती ऑपरेशनदरम्यान स्थिर राहिली
• रक्तवाहिन्यांमधील दाब कमी झाला
• लिव्हर, किडनी आणि इतर अवयवांवरील ताण हळूहळू कमी होऊ लागला

शस्त्रक्रिया झाल्यानंतर रुग्णाची काळजी घेणे तितकेच महत्त्वाचे असते. हॉस्पिटलमधील टीमने शुभमवर बारीक लक्ष ठेवले.

• ICU मध्ये निरीक्षण: ऑपरेशननंतर लगेच ICU मध्ये ठेवण्यात आले. रक्तदाब, हृदयाची गती, किडनीचे कार्य — सगळे सतत तपासत राहिले.
• पोषण आणि औषधे: योग्य आहार आणि आवश्यक औषधे वेळेवर दिली गेली. लिव्हरसाठी विशेष काळजी घेण्यात आली.
• रक्त तपासण्या: रोज रक्त तपासणी करून लिव्हर, किडनी आणि इतर अवयव नीट काम करत आहेत का ते पाहिले.
• हळूहळू पुनर्प्राप्ती: पहिल्या दिवसापासून शुभमची प्रकृती सुधारत गेली. त्याची खाण्यापिण्याची क्षमता परत आली.
• घरी जाण्यापूर्वी सूचना: Discharge च्या आधी कुटुंबाला घरी काय काळजी घ्यायची — योग्य खाणे, औषधे, follow-up visit — याबद्दल सविस्तर सांगण्यात आले.

शस्त्रक्रिया यशस्वी झाल्यानंतर काही दिवसांनी शुभमला हॉस्पिटलमधून discharge देण्यात आले. तो पूर्णपणे बरा होऊन आपल्या घरी — लातूरला — परत गेला. आज शुभम सामान्य आयुष्य जगत आहे. तो पुन्हा खातो, पितो, हसतो आणि आपल्या कुटुंबासोबत आनंदाने राहतो.

महाराष्ट्र सरकारची ही योजना गरीब व मध्यमवर्गीय कुटुंबांसाठी खूप महत्त्वाची आहे. Lienorenal Shunt Surgery सारख्या मोठ्या शस्त्रक्रियांसाठीही या योजनेअंतर्गत आर्थिक मदत मिळू शकते.

• पिवळे व केशरी रेशन कार्डधारक कुटुंबांना लाभ मिळतो
• हॉस्पिटलमध्ये भरती झाल्यापासून ते घरी जाईपर्यंतचा खर्च समाविष्ट आहे
• यादीतील सरकारी व खाजगी रुग्णालयांमध्ये उपचार घेता येतात
• नोंदणीसाठी आधार कार्ड, रेशन कार्ड आणि रुग्णाची माहिती लागते

शुभमची ही कहाणी आपल्याला तीन महत्त्वाच्या गोष्टी सांगते:

• वेळेत योग्य डॉक्टरांपर्यंत पोहोचणे खूप महत्त्वाचे आहे
• पैसे नसले तरी महात्मा फुले जनआरोग्य योजनेसारख्या सरकारी योजनांचा लाभ घेता येतो
• Lienorenal Shunt Surgery सारख्या जटिल शस्त्रक्रियाही आता यशस्वीपणे केल्या जातात

जर तुम्हाला किंवा तुमच्या ओळखीच्या कोणाला लिव्हर, किडनी किंवा रक्तवाहिन्यांशी संबंधित त्रास होत असेल, तर वेळ न घालवता तज्ज्ञ डॉक्टरांकडे जा. पुण्यात Dr. Manoj Dongare यांच्यासारखे अनुभवी Liver Transplant आणि Cancer Surgeon उपलब्ध आहेत जे अशा गंभीर परिस्थितीतही रुग्णाला नवीन आयुष्य देऊ शकतात.
आजच भेटीची वेळ निश्चित करा आणि योग्य उपचार सुरू करा. उशीर केल्यास आजार अधिक गंभीर होऊ शकतो. तुमच्या आरोग्यासाठी एक छोटी पावले उचला — कॉल करा +91 9881379573 आणि Dr. Manoj Dongare यांच्याशी थेट बोला.

शुभमला नवीन आयुष्याची सुरुवात झाली — तुमच्यासाठीही ती शक्य आहे.